Краязнаўчая сенсацыя: страчаная Праабражэнская царква на савецкім здымку

| Гісторыя

Епіскап Амвросій Шаўцоў выклаў у Фэйсбуку супольнасці «Гомель история и архитектура» сенсацыйны здымак. На ім упершыню, на фота, зробленым у савецкі час, мы бачым усю Праабражэнскую царкву, піша суполка «Пошукі старога Гомеля»


З левага боку здымку — будынак школы (надбудаваная Праабражэнская вучэльня) і жылы дом горсавета імя Парыжскай Камуны (па-простаму "Дом Рыбы" Шабунеўскага). Фота было зроблена прыкладна ў сярэдзіне 1930-х гадоў з вакна будынку, у якім сёння месціцца гаспадарчы суд.

Праабражэнская царква размяшчалася па адрасе вул. Замкавая, 55. Пабудавалі яе ў пачатку ХХ ст. у "візантыйскім" стылі на тэрыторыі ранейшых праваслаўных могілак. Дарэвалюцыйныя краязнаўцы ўдакладнялі, што ўзведзена яна была ў 1901 годзе., а яе асвячэнне адбылося ў студзені 1907 года. 


На мапе паказана месца размяшчэння знішчанай саветамі царквы

У 1928 годзе Праабражэнская царква заставалася дзейнай сярод чатырох праваслаўных цэркваў і Петрапаўлаўскага сабора. Нягледзячы на пастанову 1931 года гарадскога савета аб "изъятии", Праабражэнская царква працягвала дзейнічаць. Закрылі яе толькі ў 1939 годзе. Гэта быў апошні дзейны праваслаўны храм у Гомелі перад вайной. 


Раней спецыялісты і краязнаўцы ведалі, як выглядала царква па гэтым здымку пачатку ХХ ст. 

Руйнаванне царквы, відаць, звязанае з будоўляй тыпавога чатырохпавярховага жылога дома (пр-кт Леніна, 33) у непасрэднай блізасці да храма. І хоць будоўлі дома царква не замінала, але яе знеслі паміж 1939 і 1941 гадамі. На нацысцкім здымку мая 1941 года на месцы царквы бачна роўная пясчаная паверхня. 

Калі б царква не была знесена камуністамі, можна не сумнявацца, яна б прысутнічала на ўсіх турыстычных буклетах Гомеля. Зараз на тэрыторыі, дзе стаяла царква, занядбаны двор з металічнымі гаражамі. Пакуль усур'ёз казаць пра магчымасць аднаўлення царквы на сваім фундаменце рана, бо такая адбудова стане канфліктнай дла жыхароў аднапад'езнага дома, які быў пабудаваны пасля вайны на пляцоўцы перад месцам, дзе знаходзілася царква. 

Аўтары суполкі «Пошукі старога Гомеля» перакананыя, што памяць пра гэты архітэктурны аб'ект і людзей, якія звязалі свой лёс з Праабражэнскай царквой, павінна быць ушанаваная непасрэдна на тым месцы.

Флагшток

У старым доме ў цэнтры Гомеля знойдзены «скарб» старых прадметаў

| Гісторыя

У пабліку «Пошукі старога Гомеля» апублікаваныя фотаздымкі нечаканых знаходак, якія былі знойдзеныя ў драўлянай сядзібе Гомеля. Краязнаўцы распавялі пра былых гаспадароў дома і знойдзеныя ў будынку рэчы.

Сослали на Колыму из-за письма родственникам в Западную Беларусь. В Гомеле снимают документальное кино о сталинских репрессиях

| Гісторыя

В Гомеле начались съемки документальных фильмов о сталинских репрессиях. В рамках кампании «Забітыя і забытыя» готовится цикл из четырех фильмов с историями жителей города и области.

«80 год не было да гэтай тэмы ніякай справы, а тут успомнілі». Гiсторык расказаў, што стаiць за спробамi знайсцi новыя месцы пахаванняў

| Гісторыя

Генеральная пракуратура абвесцiла пошук iнфармацыi аб месцах пахавання ахвяр вайны. Гомельскi гiсторык, кандыдат мастацтвазнаўства Яўген Малiкаў займаецца вывучэннем месцаў былых гістарычных могілак і пахаванняў на тэрыторыі Гомеля на працягу ўжо амаль двух дзясяткаў гадоў. Ён выказаў сваё меркаванне Флагштоку, што стаiць за новымi спробамi адшукаць вінаватых і знайсцi новыя месцы пахаванняў.

«Кіраўнік калгаса прыскакаў ды разагнаў удзельніц шэсця бізуном». Як на Гомельшчыне адраджаецца старажытны абрад

| Гісторыя

На другі дзень пасля Вялікадня ў вёсках Гадзічава ды Маркавічы Гомельскага раёна праводзяць абрад «Ваджэнне Сулы». Адроджаны ў 2007 годзе абрад традыцыйна збірае вялікую колькасць моладдзі, якая не дае традыцыям продкаў згаснуць назаўжды.

Краязнаўцы знайшлі ўнікальныя фота пабудовы маста праз Сож

| Гісторыя

Краязнаўцы з гомельскага гістарычнага пабліка «Пошукі старога Гомеля» знайшлі фотаздымкі будоўлі маста праз Сож. Здымкі з электроннага архіву Дзяржаўнага музея гісторыі Санкт-Пецярбургу. У апісанні файла паметка з пытальнікам: «1880-я гады?»